Pakjesavond valt dit jaar op zaterdag 5 december, Black Friday op vrijdag 27 november en de eerste kerstdag op vrijdag 25 december. Vandaag, 22 oktober, liggen er nog 44 dagen tussen jou en pakjesavond, en heb je een maandsalaris, dan zijn dat twee betaaldagen, bijvoorbeeld eind oktober en eind november. Dat voordeel heb je alleen als je nu begint met rekenen. Wie pas na Black Friday ontdekt dat december honderden euro's kost, moet het bedrag in één keer ophoesten of het uitstellen en bij een gemiste betaling met extra kosten blijven zitten.
Tel eerst wat december kost
Maak een lijst met namen, niet met producten. Elke persoon die een cadeau krijgt, elk diner waarvoor jij de boodschappen doet en elke verjaardag in december krijgt een regel met een bedrag erachter. Wijzer in geldzaken, de voorlichtingssite van het ministerie van Financiën, adviseert in zijn tien feestdagentips hetzelfde: maak van tevoren lijstjes voor cadeaus en boodschappen en stel een budget vast, want winkels doen in december extra hun best om je geld te laten uitgeven. Achter acht van die namen zet je vaak beter een lootjestrekking dan acht losse aankopen. Gierig is dat niet, het is de goedkoopste besparing van de maand.
Een rekenvoorbeeld, nadrukkelijk geen gemiddelde: je geeft zes mensen een Sinterklaascadeau van €25 (samen €150), acht mensen een kerstcadeau van €20 (€160), je besteedt €120 aan de boodschappen voor twee kerstdiners en je houdt €50 achter de hand voor alles wat je nu nog niet ziet aankomen. Dat is samen €480. Verdeeld over die twee betaaldagen komt dat neer op €240 per keer, en dat bedrag zet je weg zodra het salaris binnen is, op een aparte spaarrekening of in een apart potje, zodat het niet tussen de boodschappen verdwijnt. Wie zo te werk gaat, hoeft bij Black Friday niets uit te stellen, want het geld staat er al.
Past €240 per keer niet naast de huur, het eten en de energierekening? Dan helpt het niet om het bedrag toch op te leggen en bij de kassa tekort te komen, dus maak de lijst korter. Schrap twee kerstcadeaus, spreek een maximumbedrag per persoon af of kies een tweedehands of zelfgemaakt cadeau, want ook Wijzer in geldzaken wijst erop dat duurder niet altijd beter is. Vermijd de route waarbij je het tekort doorschuift naar januari: dan begin je het nieuwe jaar met een rekening voor cadeaus die allang zijn uitgepakt.
Black Friday op 27 november: eerst checken, dan bestellen
Black Friday is de laatste vrijdag van november, dit jaar dus 27 november. In november 2025 keek de Autoriteit Consument & Markt (ACM), de toezichthouder voor consumenten en concurrentie, in de weken vóór Black Friday, Sinterklaas en kerst naar de aanbiedingen van 24 grote verkopers in onder meer wonen, kleding en huishoudelijke elektronica, online en in winkels. Bij 18 van die 24 stelde de ACM een of meer misleidende prijsvermeldingen vast, dus bij 75 procent. Het ging vooral mis bij de 'van'-prijs: de doorgestreepte prijs met een kortingspercentage ernaast, waardoor de korting groter lijkt dan hij is.
De regel is eenvoudig. De 'van'-prijs moet de laagste prijs zijn die de verkoper in de afgelopen 30 dagen heeft gerekend, en de korting wordt daartegen afgezet. De ACM signaleert dat verkopers goochelen met termen als 'adviesprijs' of 'meestal-prijs' zonder dat duidelijk is wat ze betekenen. ConsuWijzer, het consumentenloket van de ACM, geeft een voorbeeld dat je meteen herkent: een koptelefoon kost maandenlang €149, vlak voor Black Friday gaat de prijs naar €199, en daarna staat er 'van €199 voor €149'. Dat lijkt €50 korting, maar je betaalt wat je altijd al betaalde. De ACM geeft drie controles mee:
- Wees alert op hoge, onverwachte kortingen: een net uitgekomen dure smartphone met ineens 60 procent korting komt volgens ConsuWijzer bijna nooit voor bij betrouwbare verkopers.
- Kijk naar de prijsgeschiedenis op een vergelijkingssite zoals Pricewatch van Tweakers of Beslist.nl, ook als je het product uiteindelijk in een winkel koopt.
- Vergelijk de aanbieding met andere verkopers. Vragen vijf winkels ongeveer €150 voor een airfryer en biedt één webshop hem aan voor €69, dan klopt er volgens ConsuWijzer vaak iets niet.
Een korting kan prima echt zijn en toch een slechte koop. Veertig procent korting op een föhn die je niet nodig had, blijft zestig procent van een bedrag dat je anders niet had uitgegeven. Beter is dit: zet nu de drie of vier dingen die je werkelijk nodig hebt op een lijstje, bekijk hun prijsgrafiek in de weken vóór 27 november en koop alleen als de actieprijs lager is dan alles wat de grafiek heeft laten zien. Wat niet op dat lijstje staat, koop je niet op Black Friday, hoe aantrekkelijk het ook oogt.
Terugsturen: de bedenktijd geldt alleen op afstand
Het hardnekkigste misverstand rond cadeaus is dat je alles binnen 14 dagen mag terugbrengen. De wettelijke bedenktijd geldt volgens ConsuWijzer als je via internet of aan de telefoon koopt, niet in een gewone winkel. Daar is ruilen na pakjesavond geen recht maar de keuze van de verkoper, die meestal alleen een ongebruikt, heel product terugneemt; vraag dus vóór je betaalt hoe lang je mag ruilen en kijk of het op de bon staat. Is een product kapot of anders dan beloofd, dan heb je vaak recht op een nieuw exemplaar of een gratis reparatie, want de wettelijke garantie loopt door na de bedenktijd.
Koop je online, dan eindigt de bedenktijd 14 dagen nadat het product is geleverd, op de veertiende dag om middernacht. Het recht is van jou als koper: jij moet de verkoper laten weten dat je afziet van de koop, ook als de ontvanger pas later zegt dat de maat niet past. Een cadeau dat vroeg wordt bezorgd, kan dus allang zijn verlopen als het wordt uitgepakt. Met de data van dit jaar:
| Bezorgd op | Bedenktijd loopt tot en met | Wat dat betekent voor een cadeau |
|---|---|---|
| vrijdag 13 november | vrijdag 27 november | Afgelopen vóór pakjesavond (5 december) |
| vrijdag 27 november (Black Friday) | vrijdag 11 december | Nog zes dagen na pakjesavond |
| vrijdag 4 december | vrijdag 18 december | Afgelopen een week vóór de eerste kerstdag |
Hoe je afziet van de koop, mag je zelf kiezen. Volgens ConsuWijzer moeten websites en apps sinds juni 2026 een duidelijke knop hebben om de koop ongedaan te maken, maar mailen, bellen of schrijven mag ook, en de verzenddatum van je bericht telt. De verkoper betaalt je binnen 14 dagen terug en mag wachten tot hij het product terug heeft of bewijs heeft dat je het hebt teruggestuurd. De retourkosten zijn alleen voor jou als de webshop dat vooraf duidelijk heeft gemeld; staat het enkel in de algemene voorwaarden, dan is dat volgens ConsuWijzer niet duidelijk genoeg. Bewaar de track-and-tracecode, want tijdens het terugsturen ligt het risico bij jou, tenzij de verkoper het pakket komt ophalen.
Voor cadeaus gelden uitzonderingen: een gegraveerde ring of iets op maat valt buiten de bedenktijd, net als een scheerapparaat of tandenborstel zodra je ze uit de verpakking haalt en een game of cd waarvan je de verzegeling verbreekt. Heeft de verkoper je niet goed geïnformeerd over de bedenktijd, dan wordt die met een jaar verlengd.
Hoe je betaalt bepaalt of je geld terugkomt
Bij een webshop die je niet kent, is een bankoverschrijving de slechtste manier om te betalen. Volgens het Europees Consumenten Centrum is er meestal geen manier om het geld terug te vorderen zodra het is afgeschreven en de verkoper niet wil terugbetalen, en daarom sturen fraudeurs graag aan op overschrijven. De Fraudehelpdesk adviseert achteraf te betalen of via PayPal of creditcard en noemt de creditcard een extra zekerheid: komt de bestelling niet binnen, dan kun je de transactie aanvechten, en de winkelier moet dan bewijzen dat hij heeft geleverd. Een iDEAL-logo bewijst niets, want ook minder betrouwbare webshops kunnen betaalfuncties als iDEAL, Mollie of Adyen aanvragen. Kun je niet achteraf, per creditcard of met PayPal betalen, bestel dan bij een onbekende winkel liever niet.
Eist een webshop het hele bedrag vooraf zonder dat je een alternatief ziet, dan is dat een waarschuwing. Volgens artikel 7:26 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek mogen verkopers consumenten niet verplichten meer dan 50 procent vooruit te betalen als het product niet meteen wordt geleverd. De Fraudehelpdesk noemt het ontbreken van een achteraf-optie een mogelijk teken van een nepwebshop, al houden ook echte grote winkels zich er volgens hen niet altijd aan.
Achteraf betalen via een betaaldienst voelt als uitstel zonder kosten, maar bij een gemiste betaling kunnen er aanmaningskosten bijkomen. De regels eromheen veranderen mogelijk: de Tweede Kamer nam op 6 oktober 2026 het wetsvoorstel aan dat de herziene Europese richtlijn consumentenkrediet invoert, en het kabinetsvoorstel van oktober 2025 noemde daarin onder meer een BKR-kredietcheck en een AFM-vergunning voor aanbieders. De Eerste Kamer moet nog instemmen; beoogd is dat de regels uiterlijk op 20 november 2026 ingaan, een week voor Black Friday. Bouw je cadeaubudget dus niet op een betaaloptie waarvan de voorwaarden net rond je aankoop kunnen wijzigen.
Een webshop die je niet kent: vier controles
De Fraudehelpdesk wijst erop dat nepwebshops vaak een internetadres gebruiken met de naam van een echte winkel erin en ook huisstijl en logo overnemen. Google de winkel dus en kijk of er ervaringen van klanten opduiken. Zoek via een whois-dienst op wanneer en waar het domein is geregistreerd: een site die pas heel recent en in het buitenland is aangevraagd, is verdacht. Kijk op de website of er een vestigingsadres, een telefoonnummer en een retourbeleid staat; ontbreekt dat laatste, koop dan liever elders. Claimt de shop het keurmerk van Thuiswinkel.org, klik dan op het logo en kijk of je op het Certificaat Thuiswinkel Waarborg uitkomt. Een KvK-nummer is geen waarborg, want internetcriminelen kopiëren ook telefoonnummers en KvK-nummers.
Van nu tot pakjesavond
- Deze week: de namenlijst met een bedrag per regel, plus de lootjes.
- Elke betaaldag tot pakjesavond: het afgesproken deel wegzetten op een aparte rekening.
- In november: de drie of vier producten die je echt nodig hebt in de prijsgrafiek volgen.
- Op 27 november en daarna: alleen kopen wat op het lijstje staat, en de laatste dag van de bedenktijd in je agenda zetten.
Wijzer in geldzaken wijst erop dat de uitverkoop in januari er net zo goed op is gericht dat je meer koopt dan je van plan was, dus ook daarvoor werkt een lijstje. Begin met één regel in je notities-app: een naam en een bedrag. Alles wat daarna in je winkelmand belandt zonder op die lijst te staan, betaal je uit de €50 die je voor het onvoorziene had gereserveerd, en daar zit een bodem in.