Op 1 januari 2027 begint je eigen risico opnieuw te tellen, en dan staat de teller niet meer op €385 maar op €400. Het is de eerste verhoging sinds 2016: in dat jaar kwam het wettelijk verplichte bedrag op €385 te staan, en daarna bleef het elf jaar lang bevroren. Tegelijk verwacht het kabinet dat de gemiddelde zorgpremie stijgt van ongeveer €157 naar €169 per maand, zo schrijft de Consumentenbond na Prinsjesdag. Wie elk jaar zijn volledige eigen risico opmaakt, betaalt in 2027 daardoor al snel ruim €150 meer dan dit jaar, nog voordat zorgtoeslag meetelt. Die stijging kun je niet wegonderhandelen, maar de keuze voor je polis wel. De premies zijn pas op 12 november bekend en overstappen kan tot en met 31 december, dus begin oktober is het rustige moment om uit te zoeken wat je eigenlijk nodig hebt, zodat je in november niet blind door een vergelijker scrolt.
Wat al vaststaat en wat nog niet
Het verplichte eigen risico van €400 ligt vast in de Prinsjesdagstukken, en verzekeraars als Zilveren Kruis en Rabobank (Interpolis) noemen het inmiddels zo naar hun klanten. Strikt genomen kan alleen een nieuwe bevriezingswet, die vóór 1 januari door beide Kamers moet, het nog tegenhouden, schrijft Zorgwijzer. Veel meer is er nog niet zeker. De €169 is een gemiddelde raming en geen prijs: verzekeraars bepalen hun eigen premie en maken die voor de basisverzekering uiterlijk op 12 november bekend. Bij onder meer Zilveren Kruis en Interpolis volgen de premies van de aanvullende verzekeringen uiterlijk op 19 november. Hoe ver aanbieders uit elkaar liggen, zag je dit jaar al: de basispremies liepen in 2026 van €142,40 tot €185 per maand bij een eigen risico van €385, een verschil van ruim €500 per jaar voor een basisverzekering die inhoudelijk vrijwel gelijk is. Aan het basispakket zelf verandert weinig; de Consumentenbond noemt voor 2027 onder meer dat de overgangsregeling voor hartrevalidatie bij stabiele angina pectoris en boezemfibrilleren stopt.
Begin met wat je dit jaar echt hebt gebruikt
Open de app of het online portaal van je zorgverzekeraar en zoek het declaratieoverzicht van 2026. Daar zie je hoeveel van je €385 eigen risico al is opgemaakt en wat je uit de aanvullende verzekering hebt teruggekregen voor bijvoorbeeld fysiotherapie, een bril of de tandarts. Zet die vergoedingen naast de jaarpremie van je aanvullende pakket. Stel dat je €30 per maand betaalt en er over het jaar €120 aan vergoedingen uit haalt: dan kost die dekking je per saldo €240 per jaar. Dat kan een prima prijs zijn voor gemoedsrust, maar het moet een keuze zijn en geen automatisme dat elk jaar stilzwijgend doorloopt. Houd er rekening mee dat rekeningen van ziekenhuizen soms pas maanden na de behandeling binnenkomen, dus een overzicht uit oktober is een ondergrens en geen eindstand.
Voor het eigen risico zelf is het goed te weten wat er niet onder valt. De Rijksoverheid noemt huisartsenzorg, verloskundige zorg en kraamzorg, wijkverpleging en bepaalde ketenzorg bij diabetes type 2, COPD en cardiovasculair risicomanagement, en voor kinderen tot 18 jaar betaal je helemaal geen eigen risico. Heb je dit jaar je eigen risico al volledig opgemaakt en staat er een behandeling of hulpmiddel gepland dat je toch al nodig had, dan kost die zorg in december niets extra, terwijl dezelfde rekening in januari onder een nieuw eigen risico van €400 valt. Is iets al op de planning gezet, dan loont het om te vragen of het nog dit jaar kan. Zorg die je arts op een later moment adviseert, verplaats je natuurlijk niet.
Het eigen risico vrijwillig verhogen: reken eerst
Je mag je verplichte eigen risico vrijwillig verhogen met €100, €200, €300, €400 of €500, en je verzekeraar geeft daar korting op de maandpremie voor. Kies je het maximum, dan kan een ziekenhuisopname je in 2027 €900 kosten in plaats van €400 (in 2026 is dat €885, rekent de Rijksoverheid voor). De korting is doorgaans maar een fractie van het extra bedrag dat je riskeert. Je wint daardoor alleen in jaren waarin je nauwelijks zorg gebruikt, en één jaar met een operatie of een lang fysiotraject keert die rekening om. Vermijd een vrijwillig eigen risico daarom als je het totaalbedrag niet kunt missen zonder je noodbuffer aan te spreken.
Past een eigen risico van €400 niet in één keer in je maandbudget, dan is gespreid betalen een betere oplossing dan een hoge korting nemen. Dat regel je bij je verzekeraar. Bij Menzis kun je het voor 2027 bijvoorbeeld tot en met 28 januari aanvragen, bij Interpolis (via Rabobank) tot en met 31 januari.
Overstappen zonder gat in je dekking
De drie data die ertoe doen, gelden voor iedereen:
- 12 november 2026: uiterlijk op die dag maken alle verzekeraars de premies en voorwaarden van hun basisverzekeringen bekend, en vanaf dat moment kun je overstappen.
- 31 december 2026: de laatste dag om je huidige zorgverzekering op te zeggen.
- 31 januari 2027: de laatste dag om een nieuwe polis af te sluiten als je de oude hebt opgezegd; die gaat dan met terugwerkende kracht in op 1 januari.
Sluit je een nieuwe polis af, dan regelt de nieuwe verzekeraar de opzegging bij de oude voor je. Het gevaar zit dus niet in de data, maar in de aanvullende verzekering. Voor de basisverzekering geldt een acceptatieplicht: geen verzekeraar mag je weigeren, wat je leeftijd of gezondheid ook is. Voor de aanvullende verzekering geldt die plicht niet. Bij de meeste verzekeraars kun je die zonder medische vragen afsluiten, maar bij uitgebreide pakketten en tandartsdekking kan een verzekeraar om een gezondheidsverklaring vragen, en een weigering kan er dan ook uit komen. Beter is daarom om de acceptatie van je aanvullende dekking schriftelijk te laten bevestigen voordat je de oude polis kwijt bent, en dus niet tot 31 december te wachten: als de nieuwe verzekeraar je dan weigert, is er geen tweede keus meer.
Opzeggen zonder nieuwe polis is de duurste vergissing die je kunt maken. Je bent dan onverzekerd, het CAK stuurt je een brief en je krijgt drie maanden om alsnog een zorgverzekering af te sluiten. Doe je dat niet, dan volgt een boete van ruim €500. Na twee boetes meldt het CAK je zelf aan bij een verzekeraar en houdt het twaalf maanden premie in op je inkomen, de zogeheten bestuursrechtelijke premie van 110% van de standaardpremie, terwijl je de medische kosten uit de periode dat je onverzekerd was zelf betaalt. Bewaar daarom de bevestiging van je nieuwe polis tot je de eerste premienota van 2027 hebt ontvangen.
De goedkoopste polis is niet altijd de goedkoopste keuze
De basisdekking is vrijwel gelijk, maar de polisvorm niet. Bij een naturapolis krijg je alleen de volledige rekening vergoed als je naar een zorgverlener gaat met wie je verzekeraar een contract heeft. Ga je naar een aanbieder zonder contract, dan krijg je een percentage van het gemiddelde tarief dat de verzekeraar met gecontracteerde aanbieders heeft afgesproken, en dat percentage loopt flink uiteen. De Consumentenbond zet de percentages van 2026 op een rij: bij goedkopere polissen is het 60%, 65% of 70%, bij middenpolissen 75% of 80% (Zilveren Kruis bijvoorbeeld rekent 75%), en pas bij ruimere polissen komt het in de buurt van 100%. De Consumentenbond waarschuwt zelfs dat je bij sommige polissen niet meer dan 50 of 60 procent van de rekening vergoed krijgt. Wie alleen naar de huisarts en een gecontracteerd ziekenhuis gaat, merkt daar niets van. Het speelt vooral in de geestelijke gezondheidszorg en de wijkverpleging, waar zelfstandige praktijken en instellingen vaker zonder contract werken dan ziekenhuizen.
Moet je dan de duurste polis nemen om zeker te zijn? Alleen als je zorgverlener bij de goedkope variant geen contract heeft. Zit je in behandeling bij een psycholoog of heb je een vaste wijkverpleegkundige, kijk dan in de polisvoorwaarden of die aanbieder gecontracteerd is voordat je op de laagste premie afgaat. Bij een vergoeding van 60% betaal je 40% van elke rekening zelf, en dat loopt bij een langer traject snel op. Heb je buiten het ziekenhuis geen vaste zorgverlener, dan is een goedkope naturapolis voor jou de logische keuze.
Zorgtoeslag 2027: meer geld, strengere vermogenstoets
Het kabinet compenseert een deel van de stijging met de zorgtoeslag. Voor een alleenstaande gaat het maximum in 2027 naar €140 per maand (€1.680 per jaar), en voor huishoudens met een toeslagpartner naar ongeveer €268 per maand. Dat zijn ramingen uit de Prinsjesdagstukken; de definitieve bedragen volgen in november. Ook de inkomensgrens schuift op: die ligt in 2026 op €40.857 voor een alleenstaande (Belastingdienst) en wordt volgens Zorgwijzer ongeveer €42.950. Prettig om te weten is dat de zorgtoeslag niet afhangt van de premie die je werkelijk betaalt, zo benadrukt de Belastingdienst. Kies je dus een goedkopere polis, dan blijft het hele voordeel bij jou en verlies je er geen toeslag door.
Minder prettig is dat de vermogensgrens voor zorgtoeslag waarschijnlijk omlaag gaat. In 2026 mag je op 1 januari niet meer dan €146.011 aan vermogen hebben als alleenstaande, of €184.633 samen met een toeslagpartner (Belastingdienst), en een wetsvoorstel wil die grens per 1 januari 2027 verlagen. Als dat doorgaat, verlies je de zorgtoeslag volledig zodra je met spaargeld en beleggingen net boven de nieuwe grens uitkomt, ook als je inkomen laag blijft. Zit je daar in de buurt, kijk dan in november naar de definitieve cijfers voordat je rond de jaarwisseling geld verplaatst. Ontvang je al zorgtoeslag, dan rekent Toeslagen je voorschot voor 2027 volgens Zorgwijzer in december automatisch opnieuw uit; controleer dan het inkomen waarmee ze rekenen, en lees hoe je toeslagen aanpast na een inkomenswijziging als dat sinds je aanvraag is veranderd.
Je agenda voor de komende weken
Zet de week van 12 november in je agenda om te vergelijken, en kies 1 december als je eigen deadline om de keuze af te ronden. Dat laat een maand marge voor het geval je nieuwe aanvullende verzekering je weigert, en je blijft ruim voor 31 december. Neem je declaratieoverzicht mee naar elke vergelijker, zoals die van Independer, Zorgwijzer of de Consumentenbond, en kijk bij elke uitkomst naar drie dingen: de premie, het eigen risico en of je vaste zorgverlener gecontracteerd is. Dan blijft 31 december een reservedatum en geen deadline.